Ik schrijf, werk en denk vaker over technologie dan waarschijnlijk gezond is. Het voordeel is dat mijn werk en hobby mijn hersenen blijven prikkelen en voortdurend nieuwe inspiratie en inzichten opleveren. Het nadeel is de ongemakkelijke stilte wanneer ik er op feestjes over begin. Dit weekend probeer ik de verbanden tussen de internetrevolutie en de AI-revolutie te ontrafelen.

Waarom schrijft iemand uit de AI-wereld over het internet? Omdat ik denk dat kunstmatige intelligentie net zo ingrijpend zal zijn als het internet. En als die parallel standhoudt en de geschiedenis zich herhaalt, dan is het ontrafelen van die overeenkomsten de moeite van een zondagavond waard (misschien).

(Het kunstwerk is van https://superrare.com/infiniteyay#top.)

Om enige samenhang te creëren, volgt hier een overzicht van waarover ik ga schrijven:

  1. Een korte geschiedenis van het internet en de parallellen met AI.
  2. Het geheel vervolgens weer met beide benen op de grond zetten door te kijken naar de kwetsbaarheden van dit web van miljarden verbindingen.
  3. En dan de dead-internettheorie.
  4. Tot slot verlaat ik de technosfeer voor een wandeling, wat frisse lucht en een hernieuwde kennismaking met de biosfeer en geosfeer.

Laten we beginnen met de vaststelling dat het internet een wonder van de moderne wereld is. Het hoort thuis in het rijtje van de piramides, de Chinese Muur en andere ontzagwekkende bouwwerken. We hebben een immens netwerk op planetaire schaal gebouwd dat dagelijks miljarden mensen met elkaar en met een enorme infrastructuur van datacenters verbindt. Zoals iedere goede technologieschrijver gooi ik nu wat statistieken op tafel. Deze getallen zijn eigenlijk te groot om met onze apenhersenen te bevatten, maar goed: volledigheid en zo.

  • Bijna 70% van de wereldbevolking gebruikt het internet.
  • Elke dag stroomt ongeveer 33 exabyte (33 miljard gigabyte) aan gegevens door het web.
  • De geschatte datasfeer van het internet omvat inmiddels 175 zettabyte (175 biljoen gigabyte).
  • De groei vertraagt niet. Alleen al vorig jaar nam het datavolume met dubbele cijfers toe en begonnen zelfs 'dode zones' als Noord-Korea online te gaan.
  • Datacenters, de ruggengraat van het internet, verbruiken ongeveer 1,5% van alle energie op aarde.

Deze video van enkele jaren geleden maakt de schaal wat aanschouwelijker:

Tel je deze statistieken op bij het feit dat dit een technologie voor verbinding en communicatie is, dan wordt duidelijk dat het internet niet zomaar een hulpmiddel is. Het is een kernsysteem van onze moderne samenleving. Een systeem dat zo alomtegenwoordig is dat het mondiale politiek, economieën, cultuur en menselijk gedrag beïnvloedt.

Handige link over de schaal van het internet: https://www.wired.com/story/weight-of-the-internet/

Hoe begon dit allemaal? Complotdenkers, opgelet: het verhaal begint in 1966 in het Pentagon. Robert Taylor, destijds directeur van de Advanced Research Projects, beschikte over drie computers die niet met elkaar konden communiceren. Computers namen toen nog complete kamers in en een typemachine deed dienst als interface. Taylor zocht een manier om gegevens tussen de systemen uit te wisselen. Samen met programmadirecteur Larry Roberts schetste hij op de achterkant van een servet een voorloper van het internet: ARPANET.

Van een servet naar een project en vervolgens naar een standaardprotocol waarmee systemen gegevenspakketten naar elkaar konden sturen. Ars Technica neemt ons in een fascinerende artikelenreeks mee door die stappen:
https://arstechnica.com/gadgets/2025/04/a-history-of-the-internet-part-1-an-arpa-dream-takes-form/

Spoel door naar 1972. ARPANET had de allereerste e-mail verstuurd en gegevens voor vliegtuiglandingen via een particuliere netwerklijn tussen computers overgebracht.

In 1979 werd CompuServe beschikbaar voor het publiek. Voor vijf dollar per uur konden mensen inbellen op een particulier netwerk om weerberichten te ontvangen, berichten te delen en financiële informatie op te vragen.

Tegen het einde van de jaren tachtig bestond er een infrastructuur die de 'internetbackbone' werd genoemd. Die verbond honderdduizenden studenten, docenten en wetenschappers met elkaar.

In 1989 ontwikkelde de Britse wetenschapper Tim Berners-Lee bij CERN, destijds het grootste internetknooppunt van Europa, de protocollen en concepten die de basis vormden voor het World Wide Web. Hij wordt algemeen erkend als de schepper ervan.

Deze eurekamomenten waren alles wat de wereld nodig had. Vanaf dat moment was het WWW niet meer te stoppen. De regering-Bush investeerde fors in de ruggengraat van het internet en de giganten van het informatietijdperk, Microsoft en Apple, sprongen aan boord en stuwden de technologie de stratosfeer in.

Wie de moderne geschiedenis van AI sinds 2023 volgt, ziet duidelijke parallellen: een plotselinge versnelling, omvangrijke overheidsinvesteringen en een krachtige impuls vanuit het bedrijfsleven. Sam Altman is geen Tim Berners-Lee, maar misschien zal de geschiedenis hem ooit een vergelijkbare rol toeschrijven. OpenAI lanceerde ChatGPT en creëerde daarmee mogelijk het AI-equivalent van de webpagina: een eenvoudige chatinterface waarmee mensen in natuurlijke taal met een gigantisch model kunnen communiceren. Ook het Model Context Protocol, of MCP, kan een bouwsteen worden van de infrastructuur voor een nieuwe generatie autonome AI-systemen.

Maar terug naar het internet. Zoals bij ieder succesvol systeem ging ook voor het World Wide Web niet alles van een leien dakje. Op verschillende momenten dreigde het geheel ernstig ontregeld te raken. Hier volgen enkele dieptepunten, of hoogtepunten als je werkelijk een hekel aan het internet hebt.

1. 2 november 1988: de Morris-worm

  • Achtergrond: Cornell-promovendus Robert T. Morris bracht per ongeluk een zichzelf vermenigvuldigend programma in omloop dat misbruik maakte van fouten in sendmail, finger en RSH. Binnen enkele uren had het naar schatting 6 tot 10% van de ongeveer 60.000 internethosts van dat moment besmet. (en.wikipedia.org, alumni.cornell.edu)
  • E-mailwachtrijen liepen vast, netwerken werden bewust losgekoppeld en de term 'worm' haalde de voorpagina's. Ingenieurs van DARPA bespraken of ze nationale backboneverbindingen moesten verbreken om de verspreiding te stoppen. Het was het eerste incident dat aantoonde dat software het hele internet op de knieën kon krijgen. (en.wikipedia.org)

2. 1999-2000: de Y2K-bug (millenniumbug)

  • Achtergrond: Software die jaartallen met twee cijfers opsloeg, dreigde om middernacht UTC op 1 januari 2000 '00' als 1900 te lezen. Overheden besteedden naar schatting meer dan 300 miljard Amerikaanse dollar aan het herstellen van code. (asisonline.org, time.com)
  • Media en sommige analisten voorspelden gelijktijdige storingen in elektriciteitsnetten, geldautomaten en luchtvaartsystemen, plus de 'ineenstorting van het internet'. Dankzij nauwgezet patchwerk ging er in werkelijkheid nauwelijks iets mis, maar de episode blijft het schoolvoorbeeld van wereldwijde angst voor een digitale apocalyps.

3. 24 februari 2008: de Pakistaanse BGP-kaping van YouTube

  • Achtergrond: Bij een poging om een video in eigen land te censureren kondigde Pakistan Telecom (AS17557) zonder toestemming het prefix 208.65.153.0/24 aan. Een van de upstreamproviders van Pakistan Telecom, PCCW Global (AS3491), stuurde die aankondiging door naar de rest van het internet. Daardoor werd YouTube-verkeer wereldwijd gekaapt. (ripe.net, wired.com)
  • Eén routeringsfout op staatsniveau liet zien dat elke internetprovider per ongeluk, of opzettelijk, een enorm deel van het internet kon omleiden.

4. 21 oktober 2016: de DDoS-aanval op Dyn DNS (Mirai-botnet)

  • Achtergrond: Tientallen miljoenen IoT-apparaten met de Mirai-malware bestookten DNS-provider Dyn. Twitter, Netflix, Spotify en honderden andere domeinen waren daardoor urenlang offline. (en.wikipedia.org, money.cnn.com, wired.com)
  • Door DNS, het 'adresboek' van het internet, aan te vallen lieten de aanvallers zien dat één knelpunt grote delen van het web kon ontregelen.

5. December 2020: de SolarWinds-aanval op de toeleveringsketen

  • Achtergrond: Russische APT-actoren verstopten malware in updates van SolarWinds Orion. Daarmee kregen ze toegang tot meer dan 18.000 netwerken, waaronder die van meerdere Amerikaanse federale overheidsdiensten. (fortinet.com, zscaler.com, wired.com)
  • Omdat Orion kerninfrastructuur bewaakte, waarschuwde CISA dat de compromittering een 'ernstig' gevaar vormde voor de vertrouwensketen van het internet en gebruikt kon worden om verkeer of software op grote schaal te wijzigen.

Ik sla de met geopolitiek beladen momenten over die tegenwoordig het nieuws halen, wanneer een schip met zijn anker 'per ongeluk' een enorme onderzeese internetkabel doorsnijdt. Ook laat ik de momenten buiten beschouwing waarop voor enkele van de meest onderdrukte mensen ter wereld het internet precies werd uitgeschakeld toen de molotovcocktails door de lucht vlogen.

Er is echter een nieuwe dreiging, en die ligt veel dichter bij mijn eigen expertise.

De dead-internettheorie

Kort gezegd begon dit als een rommelige complottheorie van hetzelfde kaliber als ‘de echte Paul McCartney is dood’. Het leverde een goed verhaal op, maar was overduidelijk niet waar.

Wat houdt de theorie in? In essentie zou het internet nauwelijks nog door mensen worden bevolkt. Het zou vol staan met inhoud die niet door mensen is gemaakt, maar volledig algoritmisch wordt samengesteld. De theorie gaat nog verder en beweert dat het menselijke internet in 2016 stierf, met een rol voor overheden, hersenspoeling en meer van dat soort elementen. Omwille van de samenhang en mijn eigen verstand laat ik het daarbij. Loop in welke stad dan ook naar buiten en kijk naar de mensen die aan hun smartphone gekluisterd zijn om een groot deel van de theorie te weerleggen.

Toch laat niet ieder onderdeel van de theorie zich zo gemakkelijk weerleggen. In 2025 begon de dead-internettheorie ineens minder absurd te klinken. Dankzij generatieve AI wordt het internet daadwerkelijk overspoeld door automatisch gegenereerde inhoud, die vervolgens weer algoritmisch wordt geselecteerd en verspreid. De anonieme gebruiker die het idee in 2021 op een forum plaatste, bekend als IlluminatiPirate, zat er misschien toch niet helemaal naast.

Ter ondersteuning van IlluminatiPirates theorie, een zin waarvan ik nooit had gedacht dat ik hem zou schrijven:

  • Het internet krioelt van de bots. Als je alleen naar volume kijkt, is Googlebot met ruime voorsprong een van de grootste gebruikers van het web.
  • Botverkeer is inmiddels officieel goed voor meer dan de helft van alle activiteit op het internet.
  • In 2025 bevat 71% van alle webpagina's door AI gegenereerde inhoud: https://ahrefs.com/blog/what-percentage-of-new-content-is-ai-generated/
  • Sociale media vormen voor dit soort zaken een zwarte doos, maar open om het even welk platform en de hoeveelheid AI-inhoud groeit er met de minuut.

Neem alleen de eerste drie punten en denk door wat ze voor het internet betekenen. Het beeld sluit verrassend goed aan bij de dead-internettheorie: bots doorzoeken het web en een groeiend deel van de inhoud die ze aantreffen, is door andere bots gemaakt.

Voor alle duidelijkheid: in zijn oorspronkelijke vorm is de dead-internettheorie complotrijke onzin. Toch wijst ze op een interessante verandering in het centrale zenuwstelsel van de moderne samenleving. Als de hoeveelheid door AI gegenereerde inhoud in dit tempo blijft groeien, wordt het internet minder menselijk en steeds synthetischer. Kunnen we het dan nog vertrouwen? Het internet groeide van een militair netwerk via universiteiten en de dotcombubbel uit tot infrastructuur die overal aanwezig is. Wat is de volgende fase? Bestaat het straks vooral om het volgende reusachtige AI-model te trainen? Of werkt AI als een ziekteverwekker die het internet dwingt zich te verdedigen en aan te passen?

Er liggen interessante tijden voor ons. Ik ben benieuwd naar je gedachten hierover, en bedankt voor het lezen.

Kai

Alle kunstwerken zijn van https://superrare.com/infiniteyay#top